جزییات آیین نامه جدید معاینات سلامت شغلی

به گزارش راهبرد معاصر؛ معاینات سلامت شغلی با تصویب آیین‌نامه جدید، از یک توصیه عمومی به یک الزام قانونی روشن برای کارفرمایان و شاغلان تبدیل شد. هیئت وزیران در جلسه ۱۴۰۵/۷/۲۹ و به استناد مواد ۹۲ و ۱۰۶ قانون کار، چارچوب تازه‌ای برای نحوه انجام این معاینات تعیین کرده است که هدف آن، تعیین امکان و شرایط شروع به کار یا ادامه فعالیت، و بررسی تأثیر شغل بر سلامت افراد است.

معاینات سلامت شغلی در متن این آیین‌نامه، دیگر محدود به یک معاینه ساده بدو استخدام نیست؛ بلکه فرایندی است که باید متناسب با شرایط محیط کار، نوع مواجهه با عوامل زیان‌آور و وظایف محوله هر شاغل طراحی و اجرا شود. این نگاه، معاینات را از یک تشریفات اداری به ابزاری برای پیشگیری و مدیریت خطر در محیط کار ارتقا می‌دهد.

معاینات سلامت شغلی برای چه کسانی الزامی است؟

بر اساس ماده ۲ این آیین‌نامه، کلیه شاغلان بخش دولتی در سقف اعتبارات مصوب و بدون ایجاد بار مالی جدید، و همچنین مؤسسات عمومی غیردولتی و خصوصی، مشمول معاینات سلامت شغلی هستند. این شمول گسترده نشان می‌دهد که قانون‌گذار سلامت شاغل را نه یک امتیاز، بلکه یک حق مرتبط با شرایط کار می‌داند.

کارفرما در معاینات سلامت شغلی چه وظایفی دارد؟

ماده ۴ آیین‌نامه، پنج وظیفه مشخص برای کارفرما تعیین کرده است: معرفی شاغل به مراکز طب کار برای آغاز و طی مراحل معاینه؛ اعلام مخاطرات و ویژگی‌های کار به پزشک طب کار؛ نگهداری و پیگیری پرونده شاغل در همه معاینات؛ پیگیری و اجرای مداخلات خواسته‌شده و اطلاع‌رسانی توصیه‌ها به شاغل؛ و اولویت‌بخشی به ارائه خدمات توسط متخصص طب کار برای نیرو‌های تحت پوشش. این وظایف، مسئولیت معاینات سلامت شغلی را از دوش شاغل برداشته و آن را به یک تعهد سازمانی تبدیل کرده است.

مشاغل حساس؛ معاینات سلامت شغلی فقط با متخصص طب کار

بر اساس تبصره ۲ ماده ۴، کارگاه‌های دارای مواجهات سرطان‌زا یا خطر بالای ایجاد یا تشدید بیماری شغلی، و همچنین مشاغل حساس از نظر ایمنی مانند رانندگان وسایل سنگین و نیمه‌سنگین، لوکوموتیوران‌ها، خلبانان و کارگران معادن، مکلف‌اند معاینات سلامت شغلی خود را توسط متخصص طب کار انجام دهند. در صورت عدم دسترسی، استفاده از متخصص طب کار استان مجاور مجاز است. این تبصره، شکاف میان معاینه عمومی و ارزیابی تخصصی را برای مشاغلی که اختلال در عملکردشان می‌تواند حیات خود یا دیگران را تهدید کند، پر می‌کند.

نظارت بر معاینات سلامت شغلی با وزارت بهداشت است

ماده ۵ آیین‌نامه، مسئولیت نظارت بر حسن اجرای معاینات سلامت شغلی را بر عهده وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی گذاشته است. همچنین بر اساس ماده ۳، این وزارتخانه موظف است مقررات لازم از جمله تعیین مراکز مجاز، شرایط انجام معاینات، حدود فعالیت و جمع‌آوری و تحلیل داده‌ها را برای سیاست‌گذاری در حفظ و ارتقای سلامت شاغلان تدوین و ابلاغ کند. این ساختار نظارتی، معاینات سلامت شغلی را از سطح یک اقدام موردی به یک نظام داده‌محور ارتقا می‌دهد.